หนี้สินไม่ได้กัดกินแค่กระเป๋าเงิน แต่กัดกินสมองส่วนคิดของคุณด้วย

ภาพรวมจากงานวิจัย 65 ชิ้น: หนี้สัมพันธ์กับปัญหาสุขภาพจิตแค่ไหน

Thomas Richardson, Peter Elliott, และ Ronald Roberts ทำงานวิเคราะห์อภิมานชิ้นสำคัญชื่อ "The Relationship Between Personal Unsecured Debt and Mental and Physical Health: A Systematic Review and Meta-Analysis" ตีพิมพ์ใน *Clinical Psychology Review* ปี 2013 (เล่ม 33 ฉบับ 8 หน้า 1148-1162) โดยสืบค้นงานวิจัยจากฐานข้อมูล Psychinfo, Embase และ Medline ได้ 52 ชิ้น และเพิ่มเติมด้วยการสืบค้นมือและการอ้างอิงย้อนกลับอีก 13 ชิ้น รวมทั้งหมด 65 ชิ้น ครอบคลุมทั้งงานสำรวจแบบพาเนล งานระบาดวิทยา งานชันสูตรทางจิตวิทยา (psychological autopsy) และงานศึกษาเฉพาะกลุ่ม เช่น นักศึกษามหาวิทยาลัยและผู้สูงอายุ

ผลลัพธ์จากการวิเคราะห์อัตราส่วนออดส์ (odds ratio) แบบรวมพบว่า คนที่มีหนี้มีโอกาสมีปัญหาสุขภาพจิตโดยรวมสูงกว่าคนที่ไม่มีหนี้ถึง 3.24 เท่า มีโอกาสเป็นโรคซึมเศร้าสูงกว่า 2.77 เท่า มีโอกาสติดยาเสพติดสูงกว่า 8.57 เท่า มีโอกาสมีปัญหาการดื่มแอลกอฮอล์สูงกว่า 2.68 เท่า และมีโอกาสมีอาการทางจิต (psychotic disorder) สูงกว่า 4.03 เท่า ที่น่าตกใจที่สุดคือมีโอกาสฆ่าตัวตายสำเร็จสูงกว่าถึง 7.9 เท่า ส่วนความสัมพันธ์กับการสูบบุหรี่นั้นไม่พบนัยสำคัญทางสถิติ อย่างไรก็ตาม นักวิจัยเองก็ระบุอย่างตรงไปตรงมาว่า "การพิสูจน์ความเป็นเหตุเป็นผลทำได้ยาก" เพราะงานวิจัยส่วนใหญ่ที่นำมารวมเป็นแบบตัดขวาง (cross-sectional) และแนะนำว่าจำเป็นต้องมีงานวิจัยระยะยาว (longitudinal) เพิ่มเติม เพื่อยืนยันทิศทางความสัมพันธ์และกลไกที่แท้จริง งานชิ้นนี้จึงกลายเป็นจุดอ้างอิงหลักที่งานวิจัยเรื่องหนี้กับสุขภาพจิตแทบทุกชิ้นในเวลาต่อมาต้องกล่าวถึง

เมื่อสิงคโปร์ทดลองลดหนี้จริง: สมองและจิตใจดีขึ้นวัดผลได้

ข้อจำกัดสำคัญของงานวิจัยส่วนใหญ่คือพิสูจน์ทิศทางความเป็นเหตุเป็นผลไม่ได้ Qiyan Ong, Walter Theseira, และ Irene Y. H. Ng จึงออกแบบงานวิจัยกึ่งทดลอง (quasi-experimental) เพื่อตอบคำถามนี้โดยตรง ในงานชื่อ "Reducing Debt Improves Psychological Functioning and Changes Decision-Making in the Poor" ตีพิมพ์ใน *Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS)* ปี 2019 (เล่ม 116 ฉบับ 15 หน้า 7244-7249)

ทีมวิจัยศึกษาครัวเรือนรายได้น้อย 196 ครัวเรือนในสิงคโปร์ที่เข้าร่วมโครงการช่วยเหลือลดหนี้ขององค์กรการกุศล โดยสำรวจก่อนและหลังได้รับการช่วยเหลือลดหนี้ 3 เดือน ซึ่งเฉลี่ยอยู่ที่ราว 2,548 ดอลลาร์สิงคโปร์ (ประมาณ 3,000 ดอลลาร์สหรัฐ) จุดที่ทำให้งานวิจัยนี้แข็งแรงเป็นพิเศษคือนักวิจัยใช้ประโยชน์จากความแตกต่างตามธรรมชาติในวิธีที่นักสังคมสงเคราะห์จัดสรรความช่วยเหลือ บางคนได้รับการปิดบัญชีหนี้หลายบัญชี บางคนได้รับการปิดบัญชีน้อยบัญชีกว่า แม้จะได้รับความช่วยเหลือรวมในจำนวนใกล้เคียงกัน วิธีนี้ช่วยแยกผลของ "โครงสร้างหนี้" ออกจากผลของ "จำนวนเงินช่วยเหลือ" ได้ชัดเจนขึ้น

ผลลัพธ์คือ หลังได้รับการช่วยเหลือลดหนี้ ประสิทธิภาพการรู้คิด (cognitive functioning) ดีขึ้นอย่างชัดเจน อัตราความผิดพลาดในแบบทดสอบลดลงจาก 17% เหลือ 4% และเวลาตอบสนองเฉลี่ยดีขึ้นจาก 1.86 วินาทีเหลือ 1.27 วินาที ด้านอาการวิตกกังวล สัดส่วนผู้ที่มีอาการเข้าเกณฑ์โรควิตกกังวลทั่วไป (generalized anxiety disorder) ลดลงจาก 78% เหลือ 53% ส่วนด้านการตัดสินใจ อคติที่เลือกผลตอบแทนเล็กแต่ได้เร็วกว่าผลตอบแทนใหญ่แต่ต้องรอ (present bias) ลดลงจาก 44% เหลือ 33% และความกลัวความเสี่ยงก็ลดลงเช่นกัน ที่น่าสนใจยิ่งกว่าคือ การปิดบัญชีหนี้เพิ่มอีกเพียง 1 บัญชี ให้ผลดีเทียบเท่ากับการได้รับเงินช่วยเหลือเพิ่มอีก 1,340-2,182 ดอลลาร์สิงคโปร์ ซึ่งชี้ว่า "จำนวนบัญชีหนี้ที่ต้องจัดการ" อาจสำคัญต่อสุขภาพจิตพอๆ กับ "จำนวนเงินหนี้ทั้งหมด" นักวิจัยเองก็ยอมรับข้อจำกัดว่างานวิจัยนี้เป็นแบบกึ่งทดลอง ไม่ใช่การสุ่มทดลองแบบเต็มรูปแบบ จึงไม่สามารถตัดอคติจากการเลือกกลุ่มตัวอย่างออกไปได้ทั้งหมด และยังแยกผลของ "การลดภาระทางความคิด" ออกจากปัจจัยอื่น เช่น ตารางการชำระเงิน ได้ไม่สมบูรณ์นัก

หนี้ที่จัดการไม่ได้ในช่วงโควิด-19 ของอังกฤษ

Mark Shevlin, Enya Redican, Philip Hyland, Sarah Butter, Orla McBride, Todd K. Hartman, Jamie Murphy, Frédérique Vallières, และ Richard P. Bentall ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการจัดการหนี้กับสุขภาพจิตในช่วงการระบาดใหญ่ ในงานชื่อ "Perceived Manageability of Debt and Mental Health During the COVID-19 Pandemic: A UK Population Analysis" ตีพิมพ์ใน *PLOS ONE* ปี 2022 (เล่ม 17 ฉบับ 9 บทความหมายเลข e0274052)

ทีมวิจัยใช้ข้อมูลจาก COVID-19 Psychological Research Consortium (C19PRC) รอบที่ 6 (สิงหาคม-กันยายน 2021) สำรวจผู้ใหญ่ชาวอังกฤษ 2,058 คนที่เป็นตัวแทนของประชากรทั่วไปตามอายุ เพศ และรายได้ครัวเรือน โดยวัดระดับความสามารถในการจัดการหนี้ (มาตราส่วน 5 ระดับ) อาการซึมเศร้าด้วยแบบทดสอบ PHQ-9 อาการวิตกกังวลด้วยแบบทดสอบ GAD-7 และการเข้ารับการรักษาสุขภาพจิต ผลลัพธ์คือ เกือบหนึ่งในสี่ของกลุ่มตัวอย่าง (24%) รายงานว่ามีปัญหาจัดการหนี้ในระดับต่างๆ และเมื่อปรับตัวแปรทางเศรษฐกิจสังคมแล้ว ก็พบความสัมพันธ์แบบขั้นบันไดที่ชัดเจนมาก กล่าวคือยิ่งจัดการหนี้ได้ยากขึ้นเท่าไหร่ อัตราส่วนออดส์ของอาการซึมเศร้าก็ยิ่งเพิ่มขึ้นเป็นเส้นตรงตามระดับความรุนแรง ตั้งแต่ 2.80 เท่าไปจนถึง 16.21 เท่าในกลุ่มที่ "จัดการไม่ได้เลย" ซึ่งเป็นกลุ่มรุนแรงที่สุด ส่วนอัตราส่วนออดส์ของอาการวิตกกังวลนั้นเพิ่มขึ้นจาก 2.28 เท่า ไปแตะจุดสูงสุดที่ 11.18 เท่าในกลุ่ม "มีปัญหารุนแรงมาก" แต่กลับลดลงเหลือ 5.23 เท่าในกลุ่ม "จัดการไม่ได้เลย" ซึ่งเป็นกลุ่มรุนแรงที่สุด นักวิจัยระบุว่ารูปแบบนี้ไม่ได้เป็นเส้นตรงเหมือนอาการซึมเศร้า และระบุข้อจำกัดไว้ชัดเจนว่างานวิจัยนี้เป็นแบบตัดขวาง (cross-sectional) จึงไม่สามารถสรุปได้ว่าปัญหาหนี้เกิดก่อนปัญหาสุขภาพจิต หรือปัญหาสุขภาพจิตเกิดก่อนแล้วทำให้จัดการหนี้ได้ยากขึ้นกันแน่

ความเครียดทางการเงินในอเมริกา: ยิ่งลำบากมาก ยิ่งเสี่ยงสูง

Ahd Alhomsi, Paula D. Strassle, Stephanie Ponce, Idalith Mendez, Stephania M. Quintero, Miciah Wilkerson, Anita L. Stewart, และ Anna María Nápoles ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความยากลำบากทางการเงินในช่วงโควิด-19 กับความทุกข์ทางจิตใจในกลุ่มเชื้อชาติหลากหลาย ในงานชื่อ "Financial Hardship and Psychological Distress During the Pandemic: A Nationally Representative Survey of Major Racial-Ethnic Groups in the United States" ตีพิมพ์ใน *Health Equity* ปี 2023 (เล่ม 7 ฉบับ 1 หน้า 395-405)

ทีมวิจัยสำรวจผู้ใหญ่อเมริกัน 5,500 คน เป็นตัวแทนของ 7 กลุ่มเชื้อชาติ (อเมริกันอินเดียน/อลาสก้าเนทีฟ, เอเชีย, ผิวดำ, ลาติน, ฮาวายพื้นเมือง/ชาวเกาะแปซิฟิก, ผิวขาว, และหลายเชื้อชาติ) ผ่านแบบสำรวจออนไลน์ในช่วงธันวาคม 2020 ถึงกุมภาพันธ์ 2021 วัดความยากลำบากทางการเงินหลายด้าน เช่น หนี้สิน รายได้ที่หายไป ค่าใช้จ่ายที่ไม่สามารถจ่ายได้ และความไม่มั่นคงด้านที่อยู่อาศัย เทียบกับอาการวิตกกังวล-ซึมเศร้าและความเครียดที่รับรู้ได้ (perceived stress)

ผลลัพธ์คือ 70.3% ของกลุ่มตัวอย่างประสบความยากลำบากทางการเงินในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง โดยกลุ่มลาตินที่พูดภาษาสเปนได้รับผลกระทบมากที่สุด (87.3%) และพบรูปแบบความสัมพันธ์แบบขั้นบันไดที่ชัดเจน คือความยากลำบากทางการเงินระดับรุนแรงเพิ่มโอกาสมีอาการวิตกกังวล-ซึมเศร้าระดับปานกลางถึงรุนแรงสูงถึง 8.15 เท่าเมื่อเทียบกับกลุ่มที่ไม่มีความยากลำบากเลย โดยความไม่มั่นคงด้านอาหารและค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพที่ค้างจ่ายมีความสัมพันธ์แข็งแรงที่สุด ที่น่าสนใจคือไม่พบความแตกต่างระหว่างกลุ่มเชื้อชาติในความสัมพันธ์นี้ แม้กลุ่มชนกลุ่มน้อยจะประสบความยากลำบากทางการเงินโดยรวมมากกว่าก็ตาม

ข้อจำกัดที่นักวิจัยระบุคือการสำรวจออนไลน์เท่านั้นอาจตัดกลุ่มคนที่เข้าถึงอินเทอร์เน็ตได้จำกัดออกไป และมีอัตราการตอบกลับต่ำ (20%) ซึ่งอาจทำให้เกิดอคติจากการเลือกกลุ่มตัวอย่าง

ติดตามระยะยาว: ความเครียดทางการเงินขึ้น-ลง สุขภาพจิตก็ขึ้น-ลงตาม

Olaf Simonse, Wilco W. Van Dijk, Lotte F. Van Dillen, และ Eric Van Dijk ต้องการทดสอบว่าความเครียดทางการเงินกับสุขภาพจิตมีความสัมพันธ์แบบเปลี่ยนแปลงไปด้วยกัน (co-vary) จริงหรือไม่ตลอดเวลา ไม่ใช่แค่ความสัมพันธ์แบบภาพนิ่ง ในงานชื่อ "The Role of Financial Stress in Mental Health Changes During COVID-19" ตีพิมพ์ใน *npj Mental Health Research* ปี 2022 (เล่ม 1 บทความหมายเลข 15)

ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัย Leiden ประเทศเนเธอร์แลนด์ ใช้ข้อมูลระยะยาวจากกลุ่มตัวอย่างครัวเรือนดัตช์ที่เป็นตัวแทนของประชากรทั่วไป โดยเก็บข้อมูลทั้งก่อนการระบาดใหญ่และในช่วง 6 เดือนแรกของการระบาด COVID-19 เพื่อดูว่าเมื่อความเครียดทางการเงินของแต่ละคนเปลี่ยนแปลงไปตามเวลา สุขภาพจิตของคนคนนั้นเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางเดียวกันหรือไม่ ผลลัพธ์คือ เมื่อความเครียดทางการเงินของบุคคลเพิ่มขึ้น สุขภาพจิตของบุคคลนั้นแย่ลงตามไปด้วยอย่างมีนัยสำคัญ และในทางกลับกัน เมื่อความเครียดทางการเงินลดลง สุขภาพจิตก็ดีขึ้นตามไปด้วยเช่นกัน ซึ่งเป็นรูปแบบความสัมพันธ์ที่แข็งแรงกว่าการดูแค่ภาพนิ่งช่วงเวลาใดเวลาหนึ่งมาก เพราะแสดงให้เห็นว่าความเครียดทางการเงินไม่ได้เป็นแค่ "ป้ายกำกับ" ของคนบางกลุ่มเท่านั้น แต่เป็นปัจจัยที่เคลื่อนไหวไปพร้อมกับสุขภาพจิตของคนคนเดียวกันตามสถานการณ์ที่เปลี่ยนไป งานวิจัยนี้เสริมความแข็งแรงให้กับหลักฐานเชิงเหตุผลที่ Ong, Theseira, & Ng (2019) พบในบริบทสิงคโปร์ ด้วยการแสดงรูปแบบเดียวกันในบริบทยุโรปช่วงวิกฤตโควิด-19

หนี้ค่ารักษาพยาบาลกลายเป็นอุปสรรคในการเข้าถึงการรักษาสุขภาพจิต

คำถามสุดท้ายที่สำคัญไม่แพ้กันคือ หนี้ไม่ได้แค่ทำให้สุขภาพจิตแย่ลง แต่อาจเป็นอุปสรรคที่ทำให้คนที่มีปัญหาสุขภาพจิตอยู่แล้วเข้าไม่ถึงการรักษาด้วยหรือไม่ Kyle J. Moon, Sabriya L. Linton, และ Ramin Mojtabai ตอบคำถามนี้ในงานชื่อ "Medical Debt and the Mental Health Treatment Gap Among US Adults" ตีพิมพ์ใน *JAMA Psychiatry* ปี 2024 (เล่ม 81 ฉบับ 10 หน้า 985-992)

ทีมวิจัยใช้ข้อมูลจาก National Health Interview Survey (NHIS) ปี 2022 ซึ่งเป็นแบบสำรวจตัวแทนประชากรระดับชาติของสหรัฐฯ มีกลุ่มตัวอย่าง 27,651 คน (เหลือในชุดวิเคราะห์สุดท้าย 27,515 คน) ใช้แบบจำลอง Poisson regression แบบถ่วงน้ำหนักเพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างหนี้ค่ารักษาพยาบาลกับการเลื่อนหรือไม่เข้ารับการรักษาสุขภาพจิต

ผลลัพธ์คือ หนี้ค่ารักษาพยาบาลส่งผลกระทบต่อผู้ใหญ่ที่มีภาวะซึมเศร้าประมาณ 27.3% และผู้ที่มีภาวะวิตกกังวลประมาณ 26.2% และคนที่มีหนี้ค่ารักษาพยาบาลมีอัตราการเลื่อนรับการรักษาสุขภาพจิตสูงกว่าคนที่ไม่มีหนี้ค่ารักษาพยาบาลมากกว่าสองเท่า ตัวอย่างเช่นในกลุ่มที่มีภาวะซึมเศร้าตลอดชีวิต อัตราส่วนความชุกที่ปรับแล้วของการเลื่อนรับการรักษาอยู่ที่ 29.0% เทียบกับ 11.6% ในคนที่ไม่มีหนี้ค่ารักษาพยาบาล (aPR = 2.68) นักวิจัยระบุข้อจำกัดหลายข้อ ได้แก่ การออกแบบวิจัยแบบตัดขวางที่ไม่สามารถระบุทิศทางความสัมพันธ์เชิงเวลาได้ การใช้ข้อมูลการวินิจฉัยตลอดชีวิตที่ขึ้นอยู่กับการเข้าถึงบริการสุขภาพในอดีต กำลังทางสถิติที่จำกัดสำหรับการวิเคราะห์ความเหลื่อมล้ำทางเชื้อชาติ และการไม่ครอบคลุมภาวะทางจิตเวชร้ายแรงอื่นนอกเหนือจากซึมเศร้าและวิตกกังวล งานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นวงจรที่น่ากังวล คือหนี้ค่ารักษาพยาบาลอาจกีดกันคนที่ต้องการความช่วยเหลือด้านสุขภาพจิตมากที่สุดออกจากการเข้าถึงบริการนั้นเอง

กรอบลด–คุย–ขอ–ติด

เพื่อแปลงงานวิจัยทั้งหกชิ้นให้เป็นวิธีดูแลสุขภาพจิตขณะมีหนี้ เราสังเคราะห์เป็นกรอบ ลด–คุย–ขอ–ติด กรอบนี้เป็นเครื่องมือประยุกต์ของบทความ ไม่ใช่คำแนะนำทางการเงินหรือทางคลินิกที่ผ่านการรับรองแยกต่างหาก

1. ลด — ลดจำนวนบัญชีหนี้ ไม่ใช่แค่ยอดรวม

ตามที่ Ong, Theseira, & Ng (2019) พบว่าการลดจำนวนบัญชีหนี้ที่ต้องจัดการมีผลต่อสุขภาพจิตและการรู้คิดพอๆ กับการลดจำนวนเงินหนี้ทั้งหมด กลยุทธ์ปิดบัญชีเล็กๆ ก่อน (debt snowball) จึงอาจมีประโยชน์ทางจิตใจมากกว่าที่คิด แม้จะไม่ใช่วิธีที่ประหยัดดอกเบี้ยที่สุดเสมอไป

2. คุย — คุยเจรจาให้หนี้ "จัดการได้" แม้ยังไม่หมด

ตามที่ Shevlin และคณะ (2022) พบว่าความรู้สึกว่าหนี้ "จัดการได้" มีความสัมพันธ์กับสุขภาพจิตชัดเจนกว่ายอดหนี้ทั้งหมดเสียอีก การเจรจาปรับโครงสร้างหนี้หรือขอแผนผ่อนที่ชัดเจนกับเจ้าหนี้ ช่วยลดความเครียดได้แม้หนี้จะยังไม่หมด

3. ขอ — ขอความช่วยเหลือทั้งการเงินและจิตใจไปพร้อมกัน

ตามที่ Moon, Linton, & Mojtabai (2024) พบว่าหนี้ค่ารักษาพยาบาลทำให้คนเลื่อนรับการรักษาสุขภาพจิตสูงกว่าคนอื่นเกือบ 3 เท่า ไม่ควรรอให้ปัญหาหนี้จบก่อนแล้วค่อยดูแลใจ ควรมองหาความช่วยเหลือทั้งสองด้านไปพร้อมกัน เช่น คำปรึกษาทางการเงินฟรีควบคู่กับบริการสุขภาพจิตราคาย่อมเยา

4. ติด — ติดตามความเครียดทางการเงินเป็นระยะ

ตามที่ Simonse และคณะ (2022) พบว่าความเครียดทางการเงินกับสุขภาพจิตเคลื่อนไหวไปด้วยกันตลอดเวลา การสังเกตระดับความเครียดของตัวเองสม่ำเสมอ ไม่ใช่แค่ตอนรู้สึกแย่ที่สุด ช่วยให้จัดการปัญหาได้ตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนสะสมมาก

กรณีจำลอง: มีหนี้ห้าบัญชีและเลื่อนไปหานักจิตวิทยาซ้ำๆ

สมมติว่า "แพร" มีหนี้บัตรเครดิตและสินเชื่อส่วนบุคคลรวมห้าบัญชี ยอดรวมไม่ได้มากจนเกินความสามารถ แต่การต้องจำวันครบกำหนดจ่ายของแต่ละบัญชีทำให้เธอเครียดตลอดเวลา นอนไม่หลับบ่อย และเริ่มมีอาการซึมเศร้าที่คิดจะไปหานักจิตวิทยา แต่ทุกครั้งที่นึกถึงค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมก็เลื่อนออกไปเรื่อยๆ

แพรลองใช้กรอบนี้ปรับวิธีจัดการ: ลด เธอโฟกัสปิดบัญชีที่มียอดเล็กที่สุดสองบัญชีก่อน แทนพยายามจ่ายทุกบัญชีเท่าๆ กันโดยไม่มีบัญชีไหนหมดสักที ทำให้เหลือบัญชีที่ต้องจำแค่สามบัญชี, คุย เธอโทรหาธนาคารเจ้าของบัตรใบที่เหลือเพื่อขอปรับแผนผ่อนชำระให้เป็นยอดคงที่ทุกเดือนแทนดอกเบี้ยลอยตัวที่คำนวณยาก ทำให้รู้สึกว่าหนี้ "คุมได้" มากขึ้น, ขอ เธอค้นหาคลินิกสุขภาพจิตที่มีบริการให้คำปรึกษาราคาย่อมเยาสำหรับผู้มีรายได้จำกัด แทนเลื่อนไปเรื่อยๆ จนกว่าจะ "มีเงินพร้อม" และ ติด เธอเริ่มจดระดับความเครียดของตัวเองสั้นๆ ทุกสัปดาห์ในโน้ตโทรศัพท์ เพื่อสังเกตว่าช่วงไหนเครียดมากขึ้นกว่าปกติ

สามเดือนต่อมา แม้หนี้จะยังไม่หมดทั้งหมด แต่แพรรู้สึกว่าการนอนหลับดีขึ้นและความวิตกกังวลลดลงอย่างชัดเจน เพราะรู้สึกว่าสถานการณ์ "จัดการได้" มากกว่าเดิม กรณีนี้เป็น สถานการณ์จำลองเพื่อสาธิตวิธีคิด ไม่ใช่บุคคลจริง และไม่ใช่คำแนะนำทางการเงินหรือทางการแพทย์ที่ควรใช้แทนการปรึกษาผู้เชี่ยวชาญโดยตรง

ลองเอาไปปรับใช้ดู

1. ถ้าเป็นไปได้ ลองจัดลำดับความสำคัญในการปิดบัญชีหนี้ให้เหลือจำนวนบัญชีน้อยที่สุดดูครับ ไม่ใช่แค่ลดยอดรวมอย่างเดียว ตามที่ Ong, Theseira, & Ng (2019) พบว่าการลดจำนวนบัญชีหนี้ที่ต้องจัดการมีผลต่อสุขภาพจิตและการรู้คิดพอๆ กับการลดจำนวนเงินหนี้ทั้งหมด กลยุทธ์ "debt snowball" ที่ปิดบัญชีเล็กๆ ก่อนจึงอาจมีประโยชน์ทางจิตใจมากกว่าที่คิด 2. ลองอย่ามองข้ามความรู้สึกวิตกกังวลเรื่องหนี้ว่าเป็นแค่ "ความคิดมากไปเอง" ตามที่ Richardson, Elliott, & Roberts (2013) และ Shevlin และคณะ (2022) พบตรงกันว่าความสัมพันธ์ระหว่างหนี้กับปัญหาสุขภาพจิตนั้นแข็งแรงมากในเชิงสถิติ การขอความช่วยเหลือทั้งด้านการเงินและด้านจิตใจไปพร้อมกันจึงสมเหตุสมผล 3. ลองหาทางเจรจาหรือปรับโครงสร้างหนี้ให้ "จัดการได้" ดูนะครับ แม้จะปิดหนี้ทั้งหมดไม่ได้ทันที เพราะ Shevlin และคณะ (2022) พบว่าความรู้สึกว่าหนี้ "จัดการได้" มีความสัมพันธ์กับสุขภาพจิตชัดเจนกว่ายอดหนี้ทั้งหมดเสียอีก การมีแผนชำระที่ชัดเจนอาจช่วยลดความเครียดได้แม้หนี้จะยังไม่หมด 4. ถ้ามีหนี้ค่ารักษาพยาบาลค้างอยู่ ลองอย่าปล่อยให้มันเป็นเหตุผลที่เลื่อนการรักษาสุขภาพจิตออกไปนะครับ ตามที่ Moon, Linton, & Mojtabai (2024) พบว่าคนที่มีหนี้ค่ารักษาพยาบาลมีแนวโน้มเลื่อนรับการรักษาสุขภาพจิตสูงกว่าคนอื่นเกือบ 3 เท่า ทั้งที่การเลื่อนรักษาอาจทำให้ปัญหาหนักขึ้นในระยะยาว การมองหาบริการสุขภาพจิตแบบฟรีหรือลดราคาจึงคุ้มค่ากว่าปล่อยทิ้งไว้ 5. ลองติดตามความเครียดทางการเงินของตัวเองเป็นระยะดูครับ ไม่ใช่แค่ตอนที่รู้สึกแย่ที่สุด เพราะ Simonse และคณะ (2022) พบว่าความเครียดทางการเงินกับสุขภาพจิตเคลื่อนไหวไปด้วยกันตลอดเวลา การจัดการความเครียดทางการเงินตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนจะสะสมมาก จึงอาจช่วยป้องกันไม่ให้สุขภาพจิตแย่ลงตามไปด้วย