งานวิจัยทั่วโลกชี้ว่าคนหนุ่มสาว 84% กังวลเรื่องโลกร้อนอย่างน้อยระดับปานกลาง แต่สิ่งที่บั่นทอนใจที่สุดคือความรู้สึกว่าไม่มีใครลงมือทำอะไรจริงจัง

ผมสังเกตว่าช่วงหลังมานี้ ทุกครั้งที่เห็นข่าวอากาศร้อนทำลายสถิติ ฝนตกหนักผิดฤดู หรือน้ำท่วมที่ไม่เคยท่วมมาก่อน ผมจะรู้สึกอึดอัดใจแปลกๆ ไม่ใช่แค่ความร้อนทางกาย แต่เป็นความรู้สึกกังวลที่มองไม่เห็นทางออกชัดเจน บางทีก็แอบคิดว่าเราคนเดียวจะเปลี่ยนอะไรได้ ในเมื่อปัญหามันใหญ่ระดับโลกขนาดนี้ ผมเชื่อว่าหลายคนโดยเฉพาะคนรุ่นใหม่คงเคยรู้สึกแบบนี้เหมือนกัน

ผมเลยลองไปหาว่างานวิจัยด้านจิตวิทยาเรียกความรู้สึกนี้ว่าอะไร และมีวิธีจัดการที่ได้ผลจริงหรือเปล่า พบว่าเรื่องนี้กลายเป็นสาขาวิจัยที่ขยายตัวเร็วมากในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา มีทั้งงานสำรวจขนาดใหญ่ระดับโลกและงานวิจัยเชิงลึกที่ตีพิมพ์ในวารสารการแพทย์ชั้นนำ ผลลัพธ์ที่ได้ช่วยให้ผมเข้าใจความรู้สึกของตัวเองชัดขึ้นเยอะ

คนหนุ่มสาวทั่วโลกกังวลเรื่องโลกร้อนมากแค่ไหนกันแน่

Caroline Hickman และทีมวิจัยนานาชาติตอบคำถามนี้ในงานชื่อ "Climate Anxiety in Children and Young People and Their Beliefs about Government Responses to Climate Change: A Global Survey" ตีพิมพ์ใน *The Lancet Planetary Health* ปี 2021 (เล่ม 5 ฉบับ 12 หน้า e863-e873, DOI 10.1016/S2542-5196(21)00278-3)

ทีมวิจัยสำรวจคนอายุ 16-25 ปี รวม 10,000 คน กระจายเท่าๆ กันใน 10 ประเทศ (ออสเตรเลีย บราซิล ฟินแลนด์ ฝรั่งเศส อินเดีย ไนจีเรีย ฟิลิปปินส์ โปรตุเกส สหราชอาณาจักร และสหรัฐฯ) ผ่านแพลตฟอร์ม Kantar ในเดือนพฤษภาคม-มิถุนายน 2021 ผลลัพธ์ชัดเจนมาก คือ 59% กังวลเรื่องโลกร้อนในระดับมากถึงมากที่สุด และ 84% กังวลอย่างน้อยระดับปานกลาง มากกว่าครึ่งรายงานความรู้สึกเศร้า วิตกกังวล โกรธ รู้สึกไร้อำนาจ สิ้นหวัง และรู้สึกผิด ที่น่าตกใจกว่านั้นคือ 45% บอกว่าความรู้สึกเหล่านี้ส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันจริง เช่น การนอน การโฟกัสกับงาน หรือการกิน 75% บอกว่ารู้สึกว่า "อนาคตน่ากลัว" และ 83% เชื่อว่ามนุษย์ล้มเหลวในการดูแลโลก

ที่สำคัญไม่แพ้กันคือ ตัวแปรที่สัมพันธ์กับความทุกข์ใจมากที่สุดไม่ใช่แค่ความรุนแรงของภัยพิบัติ แต่คือความรู้สึกว่ารัฐบาลตอบสนองต่อวิกฤตนี้ไม่เพียงพอ คนที่รู้สึกว่าถูกรัฐบาลทอดทิ้งหรือหลอกลวง (moral betrayal) มีแนวโน้มทุกข์ใจมากกว่าคนที่เชื่อว่ารัฐบาลกำลังพยายามอย่างจริงจัง แม้สถานการณ์โลกร้อนจะรุนแรงเท่ากันก็ตาม

ผมคิดว่าตัวเลขนี้สำคัญมากเพราะมันบอกว่าความกังวลเรื่องโลกร้อนไม่ใช่ปฏิกิริยาส่วนน้อยของคนไม่กี่คน แต่เป็นประสบการณ์ร่วมของคนหนุ่มสาวส่วนใหญ่ทั่วโลก และมันไม่ได้ขึ้นอยู่กับภัยธรรมชาติเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับว่าเรารู้สึกว่ามีใครกำลังจัดการปัญหานี้อยู่หรือเปล่าด้วย คำถามที่ตามมาคือ ความรู้สึกแบบนี้มันคือ "ความวิตกกังวลทั่วไป" ธรรมดา หรือเป็นภาวะทางจิตใจที่มีลักษณะเฉพาะของตัวเองจนวัดแยกออกมาได้

ความกังวลเรื่องโลกร้อนเป็นภาวะทางจิตใจที่วัดได้จริง ไม่ใช่แค่ความรู้สึกลอยๆ

Susan Clayton และ Bryan Karazsia ตอบคำถามนี้ในงานชื่อ "Development and Validation of a Measure of Climate Change Anxiety" ตีพิมพ์ใน *Journal of Environmental Psychology* ปี 2020 (เล่ม 69 บทความเลขที่ 101434, DOI 10.1016/j.jenvp.2020.101434)

ก่อนหน้างานนี้ นักจิตวิทยายังไม่มีเครื่องมือมาตรฐานที่วัด "ความวิตกกังวลจากโลกร้อน" แยกออกจากความวิตกกังวลทั่วไปหรือภาวะซึมเศร้า ทีมวิจัยจึงพัฒนาแบบวัดที่เรียกว่า Climate Change Anxiety Scale ทดสอบกับกลุ่มตัวอย่างในสหรัฐฯ ด้วยการวิเคราะห์ปัจจัยเชิงสำรวจและเชิงยืนยัน ผลลัพธ์ที่ได้คือโครงสร้างสองปัจจัยหลัก ได้แก่ "ความบกพร่องด้านการรับรู้-อารมณ์" (คิดถึงเรื่องโลกร้อนซ้ำๆ จนควบคุมความคิดตัวเองไม่ได้) และ "ความบกพร่องด้านการทำงาน" (กระทบต่อการเรียน การทำงาน หรือความสัมพันธ์จริง) แบบวัดนี้ถูกทดสอบเทียบกับความวิตกกังวลทั่วไป ภาวะซึมเศร้า ความผูกพันกับธรรมชาติ และการมีส่วนร่วมกับประเด็นสิ่งแวดล้อม ผลออกมาสัมพันธ์กันแต่ไม่ทับซ้อนกันสมบูรณ์ ยืนยันว่าความวิตกกังวลจากโลกร้อนเป็นภาวะที่มีลักษณะเฉพาะของตัวเอง ไม่ใช่แค่ความวิตกกังวลทั่วไปที่บังเอิญมีโลกร้อนเป็นหัวข้อ

ผมคิดว่างานนี้สำคัญในแง่ที่ทำให้เรื่องนี้ถูกพูดถึงอย่างจริงจังในวงการจิตวิทยา เพราะพอมีเครื่องมือวัดที่เป็นมาตรฐาน นักวิจัยทั่วโลกก็เริ่มศึกษาต่อยอดได้อย่างเป็นระบบ แทนที่จะมองว่าเป็นแค่ "อารมณ์ชั่วคราว" ที่ไม่ต้องให้ความสำคัญ คำถามที่ตามมาคือ ในเมื่อความกังวลนี้วัดได้จริง แล้วมันส่งผลดีหรือผลเสียต่อชีวิตคนกันแน่ เพราะบางคนก็บอกว่าความกังวลทำให้อยากลงมือทำอะไรสักอย่าง

ความกังวลนี้ทั้งผลักดันให้ลงมือทำ และกัดกร่อนใจไปพร้อมกัน

Charles Ogunbode, Rouven Doran, Daniel Hanss และคณะนักวิจัยนานาชาติจำนวนมาก ตอบคำถามนี้ในงานชื่อ "Climate Anxiety, Wellbeing and Pro-environmental Action: Correlates of Negative Emotional Responses to Climate Change in 32 Countries" ตีพิมพ์ใน *Journal of Environmental Psychology* ปี 2022 (เล่ม 84 บทความเลขที่ 101887, DOI 10.1016/j.jenvp.2022.101887)

ทีมวิจัยเก็บข้อมูลจากผู้เข้าร่วม 12,246 คน กระจายอยู่ใน 32 ประเทศทั่วโลก เพื่อดูว่าความกังวลเรื่องโลกร้อนสัมพันธ์กับอะไรบ้าง ผลลัพธ์ที่ได้คือภาพสองด้านที่ชัดเจน ด้านหนึ่งคือความกังวลเรื่องโลกร้อนสัมพันธ์ทางบวกกับพฤติกรรมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและการเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อม คนที่กังวลมากมักลงมือทำอะไรสักอย่างมากกว่าคนที่ไม่กังวลเลย แต่อีกด้านหนึ่งคือความกังวลนี้สัมพันธ์ทางลบกับความอยู่ดีมีสุขทางใจโดยรวม คือยิ่งกังวลมาก สุขภาพจิตโดยรวมยิ่งแย่ลง ที่น่าสนใจคือความสัมพันธ์ระหว่างความกังวลกับการลงมือทำนี้ชัดเจนกว่าในประเทศที่เน้นปัจเจกนิยมและมีฐานะทางเศรษฐกิจดีกว่า ซึ่งอาจเป็นเพราะคนในประเทศเหล่านั้นรู้สึกว่าตัวเองมีทรัพยากรและอำนาจในการเลือกทำอะไรบางอย่างได้มากกว่า

ผมคิดว่างานนี้ช่วยอธิบายความรู้สึกขัดแย้งในใจที่หลายคนน่าจะเคยเจอ คือรู้สึกว่าการกังวลเรื่องโลกร้อนทำให้อยากเปลี่ยนพฤติกรรมตัวเอง แต่ในขณะเดียวกันก็รู้สึกเหนื่อยใจหรือหมดหวังไปพร้อมกัน มันไม่ใช่ว่าความกังวลดีหรือไม่ดีอย่างเดียว แต่เป็นดาบสองคมที่ต้องรู้จักบริหารจัดการ คำถามที่ตามมาคือ ถ้าอย่างนั้นเราควรมองความกังวลนี้เป็น "ปัญหาสุขภาพจิต" ที่ต้องรักษาให้หายไป หรือควรมองต่างออกไป

อย่าเพิ่งรีบมองว่าความกังวลนี้เป็น "ปัญหา" ที่ต้องแก้ที่ตัวบุคคลอย่างเดียว

Emily Hurley, Sarah Dalglish และ Emma Sacks ตอบคำถามนี้ในงานชื่อ "Supporting Young People with Climate Anxiety: Mitigation, Adaptation, and Resilience" ตีพิมพ์ใน *The Lancet Planetary Health* ปี 2022 (เล่ม 6 ฉบับ 3 หน้า e190, DOI 10.1016/S2542-5196(22)00015-8)

บทความนี้เป็นบทวิจารณ์เชิงนโยบาย/แนวปฏิบัติ ที่หยิบยกข้อมูลจากงานสำรวจขนาดใหญ่ (รวมถึงตัวเลข 75% ที่รู้สึกว่าอนาคตน่ากลัว จากงานของ Hickman ที่กล่าวถึงข้างต้น) มาตั้งข้อเสนอสำคัญคือ ความกังวลเรื่องโลกร้อนควรถูกมองเป็นปฏิกิริยาที่ "สมเหตุสมผล" ต่อภัยคุกคามที่มีอยู่จริง ไม่ใช่ความผิดปกติทางจิตที่ต้องได้รับการ "รักษา" ให้หายไปโดยลำพัง เพราะการพยายามทำให้คนหยุดกังวลทั้งที่ปัญหายังคงอยู่จริงอาจไม่ใช่แนวทางที่เหมาะสม ผู้เขียนเสนอว่าพ่อแม่ ครู และผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตควรมีแนวทางที่มีหลักฐานรองรับในการช่วยเหลือคนหนุ่มสาว โดยเน้นสามด้านไปพร้อมกัน คือการสนับสนุนให้ลดผลกระทบของโลกร้อนจริง (mitigation) การช่วยปรับตัวรับมือกับสิ่งที่เปลี่ยนแปลงไปแล้ว (adaptation) และการสร้างความยืดหยุ่นทางใจ (resilience) ไปพร้อมๆ กัน ไม่ใช่มุ่งแก้ที่ความรู้สึกของแต่ละคนเพียงอย่างเดียวโดยไม่แตะต้นตอของปัญหา

ผมคิดว่ามุมมองนี้ช่วยปลดล็อกความรู้สึกผิดที่หลายคนอาจมีอยู่ลึกๆ ว่า "ทำไมเรากังวลมากขนาดนี้ ทั้งที่คนอื่นดูใช้ชีวิตปกติ" เพราะจริงๆ แล้วความกังวลนี้ไม่ใช่ความผิดปกติของตัวเราเอง แต่เป็นการตอบสนองที่มีเหตุผลรองรับต่อสถานการณ์จริง สิ่งที่ต้องทำไม่ใช่การกดความรู้สึกนี้ไว้ แต่คือการหาวิธีอยู่กับมันอย่างที่ยังใช้ชีวิตและลงมือทำอะไรได้ คำถามที่ตามมาคือ ความกังวลนี้ส่งผลกระทบต่อการตัดสินใจครั้งใหญ่ในชีวิตจริงของคนหนุ่มสาวมากแค่ไหนกันแน่ ไม่ใช่แค่ความรู้สึกในใจ

เมื่อความกังวลเรื่องโลกร้อนเปลี่ยนแผนชีวิตจริงๆ ของคนหนุ่มสาว

Ans Vercammen, Britt Wray, Yoshika Crider, Gary Belkin และ Emma Lawrance ตอบคำถามนี้ในงานชื่อ "Psychological Impacts of Climate Change on US Youth" ตีพิมพ์ใน *PNAS* ปี 2025 (เล่ม 122 ฉบับ 16 บทความเลขที่ e2311400122, DOI 10.1073/pnas.2311400122)

ทีมวิจัยสำรวจคนอเมริกันอายุ 16-24 ปี จำนวน 2,834 คน (อายุเฉลี่ย 20.4 ปี) ผ่านแบบสอบถามออนไลน์ระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2021 ถึงมกราคม 2022 นับเป็นหนึ่งในกลุ่มตัวอย่างที่ใหญ่ที่สุดของงานวิจัยเรื่องนี้ในประเทศเดียว ผลลัพธ์ที่ได้ลึกกว่าแค่ระดับความกังวล คือชี้ไปที่ผลกระทบต่อการวางแผนชีวิตจริง 56.5% รายงานความทุกข์ใจระดับปานกลาง และ 12.9% ระดับสูง ที่น่าสนใจมากคือ 25.2% บอกว่าเห็นด้วยอย่างมากว่าโลกร้อนทำให้ตั้งคำถามกับการมีลูกของตัวเอง และอีก 32.2% บอกว่า "อาจจะใช่" ส่วน 32.7% รู้สึกอยากไปเที่ยวสถานที่บางแห่งก่อนที่มันจะเปลี่ยนแปลงไปเพราะสภาพอากาศ คนที่รู้สึกว่าตัวเองเคยเจอผลกระทบจากโลกร้อนโดยตรง (เช่น ภัยแล้ง น้ำท่วม ไฟป่า) มีแนวโน้มเชื่อว่า "การเก็บเงินเพื่ออนาคตไม่มีความหมาย" มากกว่าคนทั่วไปถึง 1.42 เท่า และมีแนวโน้มตั้งคำถามกับการมีลูกมากกว่าถึง 1.66 เท่า

แต่สิ่งที่ผมคิดว่าให้ความหวังที่สุดในงานนี้คือส่วนที่พูดถึงการรับมือ ทีมวิจัยพบว่าคนที่ผ่านกระบวนการ "ประมวลความรู้สึก" เกี่ยวกับโลกร้อนอย่างจริงจัง (ไม่ใช่แค่หลีกเลี่ยงไม่คิดถึงมันเลย) ส่วนใหญ่รู้สึกว่ามันช่วยได้ในระดับหนึ่ง และ 40% รายงานว่ารู้สึกอยากช่วยเหลือผู้อื่นมากขึ้นหลังจากประมวลความรู้สึกนี้แล้ว สะท้อนว่าความกังวลที่ถูกจัดการอย่างมีความหมาย (meaning-focused coping) สามารถเปลี่ยนเป็นพลังทางสังคมได้จริง ไม่ใช่จมอยู่กับความทุกข์อย่างเดียว

กรอบรับ–รู้–ลงมือ–ระบาย

หลักฐานทั้ง 5 ชิ้นข้างต้นตอบคำถามคนละมุม แต่พอต้องอยู่กับความกังวลเรื่องโลกร้อนจริงๆ ในชีวิตประจำวัน หลายคนไม่รู้จะเริ่มจัดการความรู้สึกนี้ตรงไหนก่อน เราสังเคราะห์เป็นลำดับขั้นตอนเดียว รับ–รู้–ลงมือ–ระบาย ที่ร้อยหลักฐานทั้ง 5 ชิ้นเข้าด้วยกันเป็นกระบวนการที่ทำซ้ำได้ กรอบนี้เป็นเครื่องมือประยุกต์ของบทความ ไม่ใช่แบบจำลองทางจิตวิทยาคลินิกที่ผ่านการทดสอบทางวิชาการแยกต่างหาก

1. รับ — ยอมรับว่าความกังวลนี้เป็นปฏิกิริยาปกติต่อภัยคุกคามจริง ไม่ใช่ความผิดปกติของตัวเอง

เพราะ Hurley, Dalglish & Sacks (2022) ชี้ว่าความกังวลเรื่องโลกร้อนสมเหตุสมผลกับสถานการณ์จริง และ Hickman และคณะ (2021) พบว่าคนหนุ่มสาวถึง 84% ทั่วโลกกังวลอย่างน้อยระดับปานกลาง นี่คือประสบการณ์ร่วม ไม่ใช่เรื่องของคนคนเดียว

2. รู้ — รู้ทันว่าความกังวลนี้กำลังกระทบชีวิตประจำวันมากแค่ไหน เช่น การนอนหรือการโฟกัส

เพราะ Clayton & Karazsia (2020) ยืนยันว่าความวิตกกังวลจากโลกร้อนเป็นภาวะทางจิตใจที่วัดได้จริงและแยกจากความวิตกกังวลทั่วไป การรู้ทันระดับผลกระทบช่วยตัดสินใจได้ว่าควรจัดการเองหรือควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

3. ลงมือ — แปลงความกังวลเป็นการลงมือทำที่จับต้องได้ แทนที่จะปล่อยให้วนอยู่ในหัว

เพราะ Ogunbode และคณะ (2022) พบว่าความกังวลที่นำไปสู่การลงมือทำเพื่อสิ่งแวดล้อมสัมพันธ์กับผลลัพธ์ที่ดีกว่าการกังวลเฉยๆ โดยไม่ทำอะไรเลย

4. ระบาย — หาพื้นที่ประมวลความรู้สึกร่วมกับคนอื่น แทนที่จะเก็บไว้คนเดียว

เพราะ Vercammen และคณะ (2025) พบว่าคนที่ผ่านกระบวนการประมวลความรู้สึกเรื่องโลกร้อนอย่างจริงจังส่วนใหญ่รู้สึกดีขึ้น และเกือบครึ่งรู้สึกอยากช่วยเหลือผู้อื่นมากขึ้นตามมาด้วย

ลำดับนี้ไม่ได้แปลว่าทุกคนต้องทำครบ 4 ขั้นตอนทุกรอบ แต่ช่วยให้ตระหนักว่าความกังวลเรื่องโลกร้อนจัดการได้ ไม่ใช่ต้องเก็บกดหรือปล่อยให้มันบั่นทอนใจไปเรื่อยๆ โดยไม่ทำอะไรเลย

กรณีจำลอง: ปายกับความกังวลเรื่องน้ำท่วมที่บ้าน

ลองนึกถึง "ปาย" นักศึกษาปี 3 ที่บ้านเกิดต้องเจอน้ำท่วมหนักผิดฤดูติดต่อกันสองปี ทุกครั้งที่เห็นข่าวพยากรณ์อากาศหรือฝนตกหนักผิดปกติ ปายจะรู้สึกใจหวิวจนนอนไม่หลับ และเริ่มคิดวนว่าจะเรียนต่อหรือทำงานไปทำไมถ้าอนาคตดูไม่แน่นอนขนาดนี้

ปายเริ่มจากขั้น รับ ยอมรับกับตัวเองว่าความกังวลนี้ไม่ใช่เรื่องคิดมากเกินเหตุ เพราะบ้านเธอเจอน้ำท่วมจริงมาแล้วสองปีติด จากนั้นปาย รู้ ทันว่าความกังวลเริ่มกระทบการนอนและการเรียนจริงจัง ไม่ใช่แค่ความรู้สึกผ่านๆ ต่อมาปายลอง ลงมือ ทำสิ่งที่จับต้องได้ ด้วยการเข้าร่วมกลุ่มอาสาสมัครเก็บขยะริมคลองในมหาวิทยาลัยทุกเดือน แทนที่จะปล่อยให้ความกังวลวนอยู่แค่ในหัว และสุดท้ายปาย ระบาย ความรู้สึกนี้กับเพื่อนในกลุ่มอาสาที่เจอสถานการณ์คล้ายกัน แทนที่จะเก็บไว้คนเดียวเหมือนที่เคยทำมาตลอด

ผ่านไปสองเดือน ปายพบว่าตัวเองยังกังวลเรื่องโลกร้อนอยู่เหมือนเดิม แต่ความกังวลนั้นไม่ได้ทำให้นอนไม่หลับเหมือนก่อน และรู้สึกมีพลังมากขึ้นเวลาคิดถึงอนาคตของตัวเอง กรณีนี้เป็น สถานการณ์จำลองเพื่อสาธิตวิธีคิด ไม่ใช่ผลการทดลองจริงหรือคนจริง

ลองเอาไปปรับใช้ดู

1. อย่าตัดสินตัวเองว่าผิดปกติถ้ารู้สึกกังวลเรื่องโลกร้อน เพราะ Hickman และคณะ (2021) พบว่าคนหนุ่มสาวถึง 84% ทั่วโลกกังวลอย่างน้อยระดับปานกลาง นี่คือประสบการณ์ร่วมของคนส่วนใหญ่ ไม่ใช่ความผิดปกติของคุณคนเดียว 2. ถ้าความกังวลกระทบการนอน การโฟกัส หรือการใช้ชีวิตประจำวันจริง ให้พิจารณาปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ เพราะ Clayton & Karazsia (2020) ยืนยันว่านี่คือภาวะทางจิตใจที่วัดได้และแยกจากความวิตกกังวลทั่วไป ไม่ใช่แค่ "คิดมาก" เฉยๆ 3. ใช้ความกังวลเป็นแรงผลักดันสู่การลงมือทำที่จับต้องได้ แทนที่จะปล่อยให้อยู่แค่ในหัว เพราะ Ogunbode และคณะ (2022) พบว่าความกังวลที่นำไปสู่การลงมือทำเพื่อสิ่งแวดล้อมสัมพันธ์กับผลลัพธ์ที่ดีกว่าการกังวลเฉยๆ โดยไม่ทำอะไรเลย 4. อย่ากดดันตัวเองให้ "หยุดกังวล" ทั้งที่ปัญหายังไม่ได้รับการแก้ไขจริง เพราะ Hurley, Dalglish, & Sacks (2022) ชี้ว่าความกังวลนี้เป็นปฏิกิริยาที่สมเหตุสมผล การจัดการที่ดีคือการหาสมดุลระหว่างการยอมรับความรู้สึกกับการลงมือทำ ไม่ใช่การกดทับความรู้สึกไว้ 5. ลองหาพื้นที่ประมวลความรู้สึกเกี่ยวกับโลกร้อนอย่างจริงจัง เช่น พูดคุยกับคนอื่นหรือเข้าร่วมกิจกรรมที่มีความหมาย เพราะ Vercammen และคณะ (2025) พบว่าคนที่ประมวลความรู้สึกนี้แล้วส่วนใหญ่รู้สึกดีขึ้น และเกือบครึ่งรู้สึกอยากช่วยเหลือผู้อื่นมากขึ้นตามมาด้วย