ทำไมปุ่ม "ผ่อน 0% 4 งวด" ตอนเช็คเอาท์ถึงหลอกให้สมองใช้จ่ายเกินตัวได้ง่ายกว่าที่คิด
ลองนึกภาพตอนกำลังจะกดสั่งซื้อเสื้อผ้าหรือของใช้ไฟฟ้าชิ้นหนึ่งทางออนไลน์ ราคาเต็ม 4,000 บาทดูเหมือนจะแพงเกินไปสักหน่อย แต่พอเลื่อนลงมาเห็นตัวเลือก "ผ่อน 0% 4 งวด งวดละ 1,000 บาท" ผ่านบริการอย่าง Klarna, Afterpay, Atome หรือ SPayLater ความรู้สึกว่ามันแพงกลับหายไปทันที ทั้งที่จำนวนเงินรวมที่ต้องจ่ายเท่าเดิมทุกบาททุกสตางค์ นี่ไม่ใช่แค่ความรู้สึกส่วนตัว แต่เป็นปรากฏการณ์ที่นักวิจัยด้านการตลาดและเศรษฐศาสตร์พฤติกรรมเริ่มศึกษาอย่างจริงจังในช่วง 3-4 ปีที่ผ่านมา เพราะบริการ "Buy Now, Pay Later" หรือ BNPL เติบโตขึ้นอย่างก้าวกระโดดทั่วโลกนับตั้งแต่ช่วงโควิด-19 คำถามที่น่าสนใจคือ การแบ่งจ่ายเป็นงวดๆ แบบไม่มีดอกเบี้ยนี้ ส่งผลต่อพฤติกรรมการใช้จ่าย ความเครียดทางการเงิน และสุขภาพจิตของเราจริงหรือไม่ และแตกต่างจากการจ่ายเงินสดหรือใช้บัตรเครดิตแบบเดิมอย่างไร บทความนี้จะพาไปดูงานวิจัยตั้งแต่การทดลองทางจิตวิทยาผู้บริโภค ไปจนถึงข้อมูลธนาคารจริงของคนหลักล้าน และรายงานสุขภาพจิตระดับชาติ เพื่อตอบคำถามนี้อย่างมีหลักฐานรองรับ